Памятники ЮНЕСКО

Объекты, которые отмечены знаком ЮНЕСКО - это клад высшей пробы. Польша внесла в список мирового наследия четырнадцать культурно-исторических и природных объектов. В этот богатый перечень входят различные костелы, замки, солевая шахта и Беловежский национальный парк, а также концентрационный лагерь Аушвиц-Биркенау и др.

Нижеприведенный список построен по хронологическому принципу, т.е. первым указан объект, внесенный в перечень раньше остальных: 

  1. Польша впервые попала в список ЮНЕСКО в 1978 году, когда высочайшую оценку международных экспертов получил Старый Город Краков и его сохранившаяся средневековая городская застройка. 
  2. Соляная шахта в Величке – одно из древнейших местонахождений каменной соли, которое отражает технологию добычи соли на протяжении многих столетий. 
  3. Аушвиц-Биркенау (Освенцим) – свидетельство трагедии сотен тысяч евреев, поляков, цыган и жертв других национальностей. Объект, которым сложно гордиться, но который не дает забыть о том, о чем забывать никак нельзя…
  4. Беловежский национальный парк с наиболее сохранившейся в этой части Европы пущей и вошедшая историю, как место, где прекратил свое существование СССР.
  5. Старый город в Варшаве –– великолепный памятник городской архитектуры, который является самым известным туристическим объектом.
  6. Старый город в Замосцье – впечатляет архитектурой эпохи Ренессанс.
  7. Замок крестоносцев в Мальборке – крупнейший средневековый замок в мире, который является эталоном кирпичной готики. 
  8. Средневековый городской ансамбль Торуня – территория старого города представлена образцами кирпичной готики. Самый знамений уроженц города – Никлай Коперник.
  9. Кальвария-Забжидовска – религиозный комплекс, включающий в себя строения, сады и парки, который стал паломническим центром не только национального, но и всемирного масштаба.
  10. Церкви Мира в Яворе и Свиднице – это самые большие в Европе сакральные постройки с каркасной конструкцией.
  11. Деревянные церкви на юге Малопольши – практически уникальные костелы, которые представляет архитектурные стили от готики до ренессанса, барокко и более современных стилей.
  12. Мужаковский парк – расположенный вдоль польско-немецкой границы один из лучших английских парков в Центральной Европе.
  13. Зал столетия во Вроцлаве – представляет собой зрительно-спортивный зал, построенный в начале 20 в., который явился образцом для возведения позднейших железобетонных сооружений.
  14. Деревянные церкви Карпатского региона на территории Польши и Украины – уникальные деревянные церкви, которые воплотили в себе различные типы архитектуры.

 


 

Вопросы по ЮНЕСКО

 

Opowiedz mi o historycznym centrum Krakowa (Расскажи мне про исторический центр Кракова)

W 1978 roku, na pierwszej liście Światowego Dziedzictwa  UNESCO umieszczono tylko 12 najcenniejszych obiektów z całego świata, jedno z miejsc przypadło dla Krakowa. Wyróżniono w nim nie tylko Stare Miasto, ale też Wawel i Kazimierz – łącznie około 3 000 zabytków architektury. Najważniejszym częścią Starego Miasta jest rynek - największy plac w średniowiecznej Europie. Tu właśnie bije serce miasta, które upodobali sobie szczególnie studenci i artyści. W pejzaż rynku od lat wpisane są Sukiennice z dziesiątkami kramów, Kościół Mariacki z ołtarzem Wita Stwosza i wygrywanym z wieży hejnałem oraz wieża ratuszowa. Stare Miasto otaczają Planty – pas zieleni, powstały w miejscu dawnej fosy.  Obok Starego Miasta na Liście figuruje zamek królewski na Wawelu, będący od X do XVI wieku siedzibą władców polskich. W wielokrotnie przebudowywanym obiekcie można znaleźć ślady stylu romańskiego, gotyckiego, a przede wszystkim renesansowego.  Na Wawelu znajduje się najcenniejsza na świecie kolekcja arrasów. Ostatnią częścią Krakowa wpisaną na Listę jest Kazimierz, XV-wieczna żydowska dzielnica, w przeszłości osobne miasto. Obok praskiego Józefowa jest to największy zespół zabytków judaistycznych, wśród których znajdują się synagogi i cmentarz.


Opowiedz mi o Kopalnia soli w Wieliczce (Расскажите мне о соляных купальня в Величке)

Jest najstarszym czynnym przedsiębiorstwem na świecie. Na Listę Światowego Dziedzictwa  UNESCO została wpisana jako drugi polski obiekt, w 1978 roku. Sól jest tu nieprzerwanie wydobywana od XIII wieku. Kopalnia składa się z 9 poziomów, od  64 do 327 metrów pod powierzchnią ziemi.  Z liczącego 350 km labiryntu podziemnych chodników i komór, do zwiedzania udostępniono zaledwie 2 km. Ta trasa turystyczna powstała na przełomie XVIII i XIX wieku. Dziś około miliona turystów rocznie odwiedza 20 komór usytuowanych na trzech poziomach, od 64 do 135 m pod ziemią. Zwiedzający mijają jeziora i kaplice z solnymi rzeźbami, płaskorzeźbami i żyrandolami. Za najpiękniejszą uważa się kaplicę św. Kingi, ze względu na swoje wymiary (54 m dł, 18 m szer, 12 m wys) zwaną podziemnym solnym kościołem. W kopalni jest też podziemna poczta, restauracja, kino, korty tenisowe. W wielkich komorach odbywają się koncerty, spektakle teatralne i bale. Unikalny mikroklimat kopalni sprzyja osobom ze schorzeniami górnych dróg oddechowych, dlatego na piątym poziomie (211 m pod ziemią) utworzono sanatorium, w którym leczy się rozmaite alergie i astmę.

 

 

Opowiedz mi o Obozy zagłady w Auschwitz-Birkenau (Oświęcim-Brzezinka) (Расскажите мне о лагерях смерти  в Освенциме-Биркенау (Аушвиц-Биркенау)

Kompleks obozów, które stały się symbolem ludobójstwa, terroru i Holocaustu, powstał w 1940 roku na przedmieściach miasta Oświęcim. W czasie II wojny światowej hitlerowcy wymordowali tu setki tysięcy Żydów, Polaków, Romów i Rosjan. 90% zamordowanych stanowili Żydzi deportowani ze wszystkich krajów okupowanej Europy. Skazanych na zagładę dowożono kolejowymi wagonami towarowymi, w straszliwych warunkach. Większość więźniów kierowano od razu do komór gazowych, choć nieraz hitlerowcy stosowali tzw. selekcję wydzielającą więźniów do pracy przymusowej lub eksperymentów medycznych. Wyselekcjonowanych więźniów golono i tatuowano przydzielonym numerem obozowym. Do Auschwitz prowadzi brama z szyderczym napisem „Arbeit macht frei” („Praca czyni wolnym”). Obóz w założeniu miał być przede wszystkim miejscem niewolniczej pracy przeciwników hitlerowskiego reżimu i ludności krajów okupowanych. Przemoc, głód i katorżnicza praca miały prowadzić do wyniszczenia więźniów. Mieszkali oni w kilkunastu ceglanych budynkach, znajdujących się za bramą. Dziś można w barakach obejrzeć wstrząsające ekspozycje przedmiotów zagrabionych więzionym i zamordowanym. 

Sąsiednia Brzezinka była przede wszystkim obozem śmierci – największym nazistowskim obozem zagłady, w którym liczbę ofiar oszacowano na ponad milion. Więźniowie ginęli w komorach gazowych, cierpiąc niewyobrażalne męki, ból i poniżenie.  Ich zwłoki palono w piecach krematoryjnych. Oba kompleksy wystawiennicze, oddalone od siebie o około 3,5 km, co roku odwiedza kilkaset tysięcy osób. Znaczna część obozów została udostępniona zwiedzającym. Zwiedzanie trwa minimum 1,5 godziny w jednym obozie. Z uwagi na drastyczność ekspozycji, nie zaleca się wstępu dzieciom poniżej 14 roku życia.


Opowiedz mi o Puszcza Białowieska z Białowieskim Parkiem Narodowym (Расскажите мне о Беловежской пуще в Беловежский национальный парк)

Figuruje na Liście UNESCO od 1979 roku, jako największy naturalny obszar leśny w Europie, ostatni fragment pierwotnej puszczy o niespotykanym w innych lasach europejskich bogactwie fauny i flory. Puszcza zajmuje obszar województwa podlaskiego oraz Białorusi, całkowita jej powierzchnia przekracza 150 tys. ha (z czego w granicach Polski znajduje się 62 tys. ha). Sam park to ponad 10,5 ha (1/6 polskiej części puszczy), jego podstawowym zadaniem jest ochrona najlepiej zachowanego fragmentu Puszczy Białowieskiej. W puszczy rośnie aż 26 gatunków drzew, których średnia wieku wynosi około 130 lat. Wiele z nich można spotkać jedynie na tym obszarze, ponieważ gdzie indziej wyginęły. Zdarza się, że pospolite gatunki drzew, w puszczy przybierają formy niespotykane nigdzie indziej, np. lipy przypominają przekrojem dęby, wierzby dorastają do 22 m, a jeden z dębów zwany „Dębem Cara" dorósł do 42 m wysokości i 224 cm grubości. Najsłynniejszymi mieszkańcami puszczy są żubry, największe europejskie ssaki. Białowieskie stado przekracza liczbę 300 sztuk, co stanowi połowę polskiej populacji. Oprócz żubrów, puszczę zamieszkuje ponad 12 tys. gatunków zwierząt, ale szacuje się, że rozpoznano faunę tylko w 50%.

Opowiedz mi o Historyczne Centrum Warszawy (Расскажите мне о Историческом центре Варшавы)

Na stosunkowo niewielkim obszarze Starego Miasta znajdują się najcenniejsze warszawskie zabytki: Zamek Królewski, Kolumna Zygmunta, katedra Św. Jana, a także rynek z przyległymi do niego kamieniczkami. Patrząc dziś na te budowle trudno uwierzyć, że blisko 70 lat temu, w ich  miejscu były jedynie ruiny. W czasie II wojny światowej miasto zostało zrównane z ziemią niemal w całości, ocalało jedynie 15% zabytkowego centrum Warszawy.  Zbombardowane, wysadzone w powietrze zabytki Starego Miasta zaczęto pieczołowicie rekonstruować już w pierwszych latach powojennych.  Starówka została wpisana na listę UNESCO jako przykład wiernej rekonstrukcji, w której wykorzystano zachowane fragmenty murów. Była to pierwsza w świecie rekonstrukcja zabytkowego fragmentu miasta, przeprowadzona na tak wielką skalę.

Opowiedz mi o Stare Miasto w Zamościu (Расскажи мне о старом городе Замостье)

Perła Renesansu, Padwa Północy, Miasto Arkad, Miasto Twierdza – to tylko kilka z używanych do dziś określeń, które choć w części próbują oddać piękno dawnego Zamościa. Fundatorem zaprojektowanego od podstaw w XVI wieku miasta był hetman Jan Zamojski, jeden z najbogatszych ludzi w historii świata, a przy tym wykształcony znawca sztuki. Do realizacji marzeń urzeczywistniających włoską koncepcję tzw. „miasta idealnego” zaprosił włoskiego architekta Bernarda Morando. Tak powstał jeden z najpiękniejszych w Europie zespołów urbanistyczno-architektonicznych. W jego skład wchodzą m.in.: trzy rynki, rezydencja pałacowa, akademia, ratusz, arsenał, kolegiata i kamienice. Oprócz kolegiaty Morando stworzył także sześć świątyń dla każdego z wyznań reprezentowanych przez zamojskich mieszczan. Cechą charakterystyczną dzieł Moranda jest łączenie elementów sztuki lokalnej, architektury włoskiej, niderlandzkiej i armeńskiej. Z czasem miasto Zamojskiego stało się niezdobytą twierdzą, z niezawodnym systemem obronnym, na który składał się m.in. zespół siedmiu połączonych murami bastionów.

Opowiedz mi o Średniowieczny zespół miejski Torunia (Расскажите мне о Средневековый город Торунь)

Toruń przeszedł do historii architektury dzięki usytuowanemu na prawym brzegu Wisły Staremu Miastu, którego układ od ponad 700 lat pozostaje niezmienny.  Na średniowiecznym rynku i otaczających go ulicach znajduje się kilkaset gotyckich zabytków, wśród których największą osobliwością jest Krzywa Wieża. To największa, po Krakowie, liczba autentycznych zabytków sztuki i architektury gotyckiej w Polsce.

Najwyższej klasy obiekty Toruń zawdzięcza Krzyżakom, którzy sprawowali władzę w mieście ponad 200 lat, począwszy od 1230 roku. Ich siedzibą w Toruniu był zamek. Nietypowy – bo zbudowany nie jak większość krzyżackich zamków na planie prostokąta, tylko na planie podkowy. Budowla nie przetrwała do naszych czasów – zburzyli ją mieszczenie na początku wojny trzynastoletniej. Oprócz ruin zamku, w panoramę staromiejskiego Torunia wpisał się stojący na rynku Ratusz, uważany za jedno z najwybitniejszych osiągnięć gotyckiej architektury mieszczańskiej w Europie. Poza nim, wśród obiektów wybudowanych przez Zakonników należy wyróżnić zwłaszcza monumentalne, gotyckie kościoły, istniejące do dziś: św. Janów, św. Jakuba, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz nieistniejący: św. Mikołaja.

Bardzo charakterystyczną cechą jest toruński budulec: kościoły, kamienice i mury - niemal wszystkie toruńskie zabytki zbudowano z cegły. Dzięki temu, że miasto pozostało nie zniszczone w czasie II wojny światowej, do dziś można podziwiać gotycki i średniowieczny Toruń, w takiej formie, jaką przed laty pozostawili po sobie ówcześni mieszkańcy. Dziś Toruń kojarzony jest przede wszystkim z wybitnym astronomem Mikołajem Kopernikiem, a najważniejszym dla dzieci toruńskim symbolem są przepyszne pierniki.

Opowiedz mi o Zamek Krzyżacki w Malborku (Расскажите мне о Замке Крыжаски в Мальборке)

Ten największy ceglany zespół zamkowy na świecie co roku odwiedza około pół miliona turystów. Jest to najpotężniejsza warownia gotycka w Europie, prawdziwa perła architektury obronnej.  Budowę zamku rozpoczęto w XIII wieku, a największe zmiany w kształcie budowli zaszły w następnym stuleciu, w związku z decyzją z roku 1309 dotyczącą przeniesienia z Wenecji do Malborka stolicy Państwa Krzyżackiego i siedziby Wielkiego Mistrza. Niewiele brakowało, by jeden z najcenniejszych pomorskich zabytków przestał istnieć. Zaniedbywany i dowolnie przebudowywany w XVIII wieku, miał być nawet przeznaczony do rozbiórki. W efekcie m.in. zniszczeń z czasów II wojny światowej, które pochłonęły 50% budowli, imponująca warownia jest w znacznej części rekonstrukcją dawnego, gotyckiego założenia, a prace nad jej odbudową wciąż trwają.

Budowla składa się z trzech zasadniczych części: Zamku Wysokiego, Zamku Średniego i Przedzamcza. Każda z nich posiadała własny system obronny, a całość otaczały wspólne fortyfikacje. Do najpiękniejszych budowli należy pałac Wielkich Mistrzów – uważany za jedno ze szczytowych osiągnięć świeckiej architektury gotyckiej. Wielbiciele pięknej zamkowej panoramy, przechodząc drewnianą kładką na drugi brzeg Nogatu, mogą podziwiać najczęściej uwieczniany na zdjęciach widok Zamku od strony zachodniej. Malborską twierdzę szczególnie warto odwiedzić w trzeci weekend lipca, kiedy to odbywa się na zamkowych wałach spektakl „Oblężenie Malborka” – widowiskowa inscenizacja ataku wojsk Władysława Jagiełły na krzyżacką stolicę.  Wydarzenia te rozegrały się w 1410 roku, niedługo po bitwie pod Grunwaldem. W czasie imprezy zamek tętni średniowiecznym gwarem – zjeżdża się tu kwiat rycerstwa europejskiego a współcześni turyści mogą odbyć podróż w czasie, przechadzając się między kramami jarmarku rzemiosł średniowiecznych.


 

Opowiedz mi o Kalwaria Zebrzydowska (Расскажите мне о Кальварии)

W położonej kilkadziesiąt kilometrów od Krakowa Kalwarii Zebrzydowskiej, mieści się najsłynniejsze w Polsce sanktuarium pasyjno-maryjne, zwane „polską Jerozolimą”.  Od ponad czterystu lat kolejne pokolenia pątników pielgrzymują, aby przejść trasę drogi krzyżowej odzwierciedlającej jerozolimską trasę męki Chrystusa. Założycielem sanktuarium był Mikołaj Zebrzydowski, wojewoda krakowski, któremu tutejsze ukształtowanie terenu skojarzyło się z ukształtowaniem Jerozolimy. Opiekę nad sanktuarium powierzył bernardynom, dla których wkrótce powstał kościół i klasztor. Następnie na okolicznych wzgórzach powstały 42 kapliczki i kościółki, które odwzorowują przedstawioną w Ewangelii topografię Jerozolimy. Cały teren podzielono na dwie części, które nazwano „dróżkami”: „Dróżkami Pana Jezusa” i „Dróżkami Matki Boskiej”. Obie mają niemal tę samą trasę, różnią się tyko kierunkiem marszu.

Краткий перевод: Кальваря-Зебжидовска — город в Польше, входит в Малопольское воеводство, Вадовицкий повят. Имеет статус городско-сельской гмины. В городе находится известный католический паломнический центр, называемый Зебжидовской кальварией.

 

Opowiedz mi o Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze (Расскажите мне о Костёле Мира в Свидница и Яворе)

Powstałe w województwie dolnośląskim świątynie są największymi drewnianymi budowlami o funkcjach religijnych w Europie. Ich nazwa pochodzi od pokoju westfalskiego kończącego wojnę trzydziestoletnią (1618-1648), na mocy którego cesarz Ferdynand III Habsburg przyznał śląskim luteranom prawo do wybudowania trzech kościołów. Budowę świątyń obwarowano wieloma zastrzeżeniami, m.in. miały powstać w ciągu jednego roku, do ich budowy można było użyć jedynie materiałów nietrwałych, nie mogły mieć wież ani dzwonów. Z trzech wybudowanych przez luteran kościołów, do naszych czasów dotrwały dwa, trzeci zbudowany w Głogowie spłonął w XVIII wieku.

Краткий перевод: Церкви мира — крупнейшие деревянные сакральные постройки в Европе. Расположены в польских городах Свидница и Явор. В 2001 году церкви мира были внесены в Список всемирного наследия ЮНЕСКО.

 

Opowiedz mi o Drewniane kościoły Małopolski i Podkarpacia (Расскажите мне о деревянных костёлах Малопольски и  Подкарпаця)

Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce ma aż 1500 km długości, wśród wszystkich znajdujących się na nim zabytkowych obiektów na szczególną uwagę zasługuje grupa drewnianych świątyń. Po norweskich kościołach klepkowych zwanych Stavkirke jest to najstarsze skupisko drewnianych świątyń w Europie (część pochodzi z XIV wieku). Charakterystyczną cechą małopolskiej grupy jest budowanie ich przy użyciu konstrukcji zrębowej. W skład wyróżnionych przez UNESCO świątyń wchodzą: kościoły św. Michała Archanioła w Binarowej i Wszystkich Świętych w Bliznem, których szczególną wartością są wewnętrzne polichromie i cenne wyposażenie. Kolejna świątynia, także o wezwaniu św. Michała Archanioła, znajduje się w Dębnie Podhalańskim. Jej wyróżnikiem jest zachowany przez stulecia gotycki wygląd. Pozostałymi świątyniami wpisanymi na Listę UNESCO są: kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie (największa gotycka, drewniana świątynia w Europie), kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej oraz kościół ŚŚ. Filipa i Jakuba w Sękowej (nazywany Perłą Beskidu Niskiego, w opinii wielu jest to najpiękniejszy kościół drewniany w Małopolsce).

Краткий перевод: Деревянные костелы юга Малой Польши — группа исторически ценных деревянных костелов, расположенных на юге и востоке Малопольского воеводства и в Подкарпатском воеводстве. Так как костелы представляют большую историческую ценность, часть из них  в 2003 году была внесена в ЮНЕСКО.

Opowiedz mi o Park Mużakowski (Расскажи мне о парке Мужаковском)

Leżący na terenie Polski i Niemiec park jest największym i najsłynniejszym parkiem w stylu angielskim w obu krajach, uważanym za jedno z najwybitniejszych osiągnięć architektury ogrodowej w XIX-wiecznej Europie. Park zajmuje ok. 5,45 km² powierzchni po obu stronach rzeki Nysy Łużyckiej.  Po stronie niemieckiej pozostaje 200 ha parku (łącznie z centrum parku w niemieckim Bad Muskau), polska część liczy 800 ha i mieści się w okolicy miasta Łęknica. Obie części spina przejście graniczne i drewniany mostek na Nysie Łużyckiej. Bezkresne łąki, malownicze jeziora i rzeki, kręte ścieżki – choć wydaje się, że ten krajobraz ukształtowała jedynie natura, jest to ogrodowe dzieło sztuki stworzone przez niemieckiego księcia Hermanna von Pückler-Muskau. W zamyśle twórcy miało to być miejsce, w którym harmonijnie połączyła się natura, kultura i technika. Książę posadził m.in. 800 000 drzew i 42 000 krzewów. Aby zdobyć na nie fundusze, ożenił się ze starszą od siebie, bogatą kobietą, z którą rozwiódł się niedługo później.  Po latach, stojąc na skraju bankructwa, zmuszony był sprzedać park. Nowy właściciel poszerzył tereny, a kolejni doprowadzili do uznania centralnej części parku rezerwatem przyrody.

Краткий перевод: Парк князя Пюклера в Бад-Мускау — самый крупный английский ландшафтный парк в Центральной Европе, занимающий 545 гектаров в Верхней Лужице на границе между Германией и Польшей. В 2004 году парк Мускау был внесён в список  ЮНЕСКО.


Opowiedz mi o Hala Stulecia we Wrocławiu (Расскажите мне о Зал Столетия во Вроцлаве)


Wrocławska budowla, przykład pionierskich osiągnięć inżynierii i architektury XX stulecia, jest jak dotąd najmłodszym polskim zabytkiem włączonym do Listy Światowego Dziedzictwa  UNESCO.  Hala ma niespełna 100 lat, a mimo to znalazła się w tak doborowym towarzystwie, jak egipskie piramidy, czy średniowieczne monumentalne warownie. Uważana jest za sztandarowy przykład modernizmu w architekturze. Już od początku swojego istnienia  stała się sławna, dzięki użyciu  przy jej budowie konstrukcji z żelbetonu, bardzo nowatorskiej jak na początek XX wieku. Stała się jednym z punktów zwrotnych w historii wykorzystania stali dla wzmacniania struktur budowli.  

Краткий перевод: Зал Столетия (Народный зал)  — зрительно-спортивный зал, расположенный в Щитницком парке во Вроцлаве. В 2006 году внесен в ЮНЕСКО.

 
 
     

#fc3424 #5835a1 #1975f2 #9ada4e #a9f9a7 #1d3eff